Një projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dheBashkepunimDSC

BIMËT MEDICINALE DHEAROMATIKE

SHQIPËRI: N MUNDËSI ESIGURT INVESTIMI

Shqipëria ësh e pasur me Bimë Mjekësore dhe Aromatike(BMA) autoktone me mbi 360 specie identifikuara. Eksportetnga ky sektor kanë përjetuar rritje qëndrueshme dhe vitin2019 kapnin shifrën prej 41 milion dollarë Amerikan eksporte BMAve dhe 6.5 milion dollar Amerikan vajra esencialë. Ëshvlerësuar se deri 35% e ardhurave familjeve rurale vijnënga sektori i BMAve me mbi 100,000 njerëz përfshirë sektor, shumica e cilëve janë pjesë e grupeve margjinalizuarasi rinjtë, gratë dhe moshuarit.

Çfarë është kultivimikomercial?

Gjatë viteve fundit Shqipëri ësh rritur kultivimi komercial(‘kultivimi’ vijim), si një alternativë ndaj vjeljes gjëndje egër, veçanërisht për bimë tilla si sherebela, rozmarina, livando,trumza, rigoni, lemonverbena si dhe tjera.

Kultivimi një mjedis formalizuar ferme shërben si njëplatformë për eksportuesit për

investuar partneritete dhe shërbime mbështetëse për fermerët etyre. Ky investim i ndihmon eksportuesit kontrollojnë mirëzinxhirin e tyre ofertës, duke kontrolluar se çfarë mbillet tokë, si menaxhohet, si mblidhet dhe si trajtohet pas vjeljes. Nëkëtë raport tregohet se si kontrolli i madh i ofertës përmeskalimit drejt qasjes kultivimit mund çojë një serirezultatesh pozitive shoqërore dhe komerciale.

Një element kyç i kultivimit ësh ofrimi i produkteve dheshërbimeve   integruara për fermerët, për shembull shërbimetkëshillimore agronomike (ekstensioni bujqësor). Ky ësh njëkrahasim i drejtpërdrejtë, ose një zëvendësim i shërbimitkëshillimor për ekstensionin i ofruar nga Drejtoria e Bujqësisë(DB) i cili bazohet një raport vlerësuar prej 2,000 fermerëshpër secilin specialist ekstensionit. Ndërsa sipas modelit kultivimit, ky raport ësh shumë i vogël, disa raste vetëm50 fermerë për çdo agronom.

Eksportuesit i ndihmojnë dhe investojnë nje serë shërbimeshpër fermerët dhe ndihmojnë për përimirësuar konsitencën,sigurinë, sasinë dhe cilësinë e furnizimit (shih figurën 1). Nivelidhe diversiteti i shërbimeve ofruara ësh fleksibël dhe përputhje me nivelin e angazhimit komunitet dhe nivelin eriskut pranueshëm për eksportuesit. Furrat e tharjes janë hapi iparë kryesor për çdo investim kultivimin komercial dhe përkë arsye janë theksuar jeshile.

partneritet me:                                                               Zbatuar nga:

Figura 1: Shërbimet Eksportuesit mund t’uofrojnë furnitorëve tyre

Kultivimi është fleksibël dhe mund përshtatet me llojedhe nivele ndryshme risku

Për eksportuesit dëshirojnë kalojnë te kultivimi, qasja ëshfleksibël dhe mund rdoret nyra ndryshme me nivele ndryshme kostove fillestare investimit dhe riskut.

Strategjitë e mëposhtme janë identifikuar gjatë intervistave si qasjepër uljen paraprakisht kostove fillestare dhe risqeve kultivimit, duke shërbyer njëjtën kohë edhe si një ofertëtërheqëse për fermerët për t’u regjistruar programin eeksportuesit:

Sigurimi i shërbimit me pagesë mëvonshme

Në fillim sezonit, eksportuesi vlerësonmadhësinë e tokës, vendndodhjen, qasjen,aksesi me sistemet e ujitjes etj. dhe arritjetefermerëve për tëzhvilluar një paketëmeshërbimet përkatëse gjatë sezonit. Kostot ekësaj pakete mbulohen

‘në natyrë kur mblidhet prodhimi. Për zvogëluar riskun, disa eksportues marrinnjë parapagim para deri 50%

fillim sezonit.

Integrimi i kostove

marzhin operativ

Disa eksportues tjerë e mbulojnë koston  e shërbimit përmes zvogëlimit marzheve tyre operative ose përmes ruajtjesstrategjike produktit deri atë periudhë vitit kur çmimet e tregut janë favorshme për ta. Ulja e çmimeve përfermerët nuk shihet si një opsion izbatueshëm fillimisht për mbuluarkoston e shërbimeve nëse fermerët nukmund shohin përfitime dhe fusha

tjera angazhimi komunitetin e tyre.

Shërbimet e pagesës bazë konsumit

Kjo ndodh rastet kur eksportuesi kërkon fermeri paguajë për shërbime caktuara kohën e ofrimit tyre gjatëgjithë sezonit. Kjo shpesh lidhet meshërbimet ofrohen ose rdorinpajisje nga palë treta, si për

shembull lëshimi me qira i makinerive.

Përfitimet kryesore rrjedhin nga kultivimi

Në përgjithësi, kultivimi na ka dhënë mundësinë për shiturvëllime mëdha produktesh dhe me cilësi lartë, por ajo është e rëndësishmja, kultivimi ka përmirësuar koherencëndhe qëndrueshmërinë e ofertës tonë.Biobes.

1.         Rritja e xhiros përbiznesin përgjithësi

Investimi aktivitetet kultivuese mund çojë rritjen exhiros për eksportuesit. Kjo rritje do nxitet nga kombinimii vëllimeve rritura prodhimit, klasifikimit cilësisë,çmimit lidhur me cilësinë dhe uljes humbjeve periudhën pas vjeljes prodhimit. Biobes e ka rritursigurimin e bimëve kultivuara nyrë komerciale krahasim me vjeljen e egër nga 15% vitin 2018 20% vitin 2019. Gjatë njëjtës periudhë, biznesi pati një rritjeprej 26% shitjeve erdhi shumë si rezultat i rritjes vëllimeve sesa nga çmimet.

2.         Cilësia e përmirësuar sjell çmime larta dhe redukton ankesat

Eksportuesit mund presin shohin përmirësime vazhdueshme cilësinë e kulturave mbledhura.Përmirësimet klasifikimin e cilësisë çojnë çmime larta për eksportuesit, për shembull, mesatarisht gjithaproduktet BMA, produktet e Kategorisë 1 kanë një çmim20% lartë se produktet e Kategorisë 2. Kjo shpeshrrjedh nga vetitë e përmirësuara konvertimit për blerësitfundorë. Për shembull, ësh raportuar se kultivimi isherebelës, dhe jo mbledhja e egër e saj natyrë, rritndjeshëm përmbajtjen e vajit kë bimë, duke krijuarkështu mundësi për rdorimin e vajit thelbësor dhe tërheqjene blerësve.

Përmirësimi sa i takon cilësisë ësh i dukshëm edhe duke iureferuar numrit refuzimeve ose ankesave për cilësinë eprodukteve nga ana e blerësve. Blerësit shpesh i lëshojnë njëmemo krediti eksportuesit dhe pastaj çmimi i produkteve refuzuara zbritet nga faturat pasuese. Këto përmirësime cilësi mund t’i atribuohen kombinimit shërbimeve dheprodukteve ofruara kuadrin e qasjes kultivimit.

Shembull lidhje me

reduktimin e ankesave për cilësinë

Para vitit 2018, para se Biobes fillonte zgjerohej aspektin e kultivimit, ankesat për cilësinë përfaqësonin 5% shitjeve. kur është futur përdorim metoda ekultivimit, kjo është ulur vetëm 2%. Ndërkohë shikim parë kjo mund duket si një ulje e vogël, ajoështë domethënëse kur përkthehet xhiro absolute përeksportuesit, veçanërisht kur merret parasysh shkallarelativisht e madhe e operacioneve tyre, si dhe marzhetstandarde operacionale për eksportuesit variojnë nga10% deri 15%.

3.Humbja e pakët pas vjeljes prodhimit çon uljen e konsiderueshme kostos

Në nivel sektori, trajtimi i dobët i kulturave pas vjeljes tyreka çuar tradicionalisht deri 40% humbje produkteve shpesh bie kurriz vjelësve. Arsyeja kryesore për këtohumbje rrjedh nga pajisjet dhe teknologjia e kufizuar etharjes, veçanërisht nivel lokalizuar. Blerësitndërkombëtarë shpesh u kërkojnë eksportuesve demonstrojnë kapacitetet e tyre tharëse gjatë vizitaveinspektuese Shqipëri si një parakusht për t’i furnizuar ata.Tharja tradicionale diell zakonisht bëhet shtresaplasmasi mbi dysheme ose mbi gurë male dhe magazinimii mëpasshëm bëhet zakonisht ambientet e brendshme shtëpive vjelësve. Kjo rrit nyrë drastike mundësinë eprishjes dhe ndotjes, e cila nga ana tjetër paraqet risqe konsiderueshme për blerësit dhe, fund fundit, përkonsumatorët fundorë.

Shembull tregon arsyen përse furrat e

tharjes janë vendimtare për suksesin e kultivimit

nga instalimi i furrës tharjes (furrë tharrje einstaluar jo tek ambjentet e eksportuesit por pranë pikaverajonale, pranë fermerëve) me kapacitet 40 m2 Tepelenë, Biobes ka patur një ulje kostove transportitme 2 3 herë objektin e tyre qendror Lushnjë. Kjoka ndodhur për shkak zvogëlimit peshës dhe vëllimit BMAve thara kundrejt BMAve freskëta. Biobesdeklaron se investimi i tyre për furrat e tharjes lokalizuar pranë fermerëve ka qenë shumë i rëndësishëmpër uljen e humbjeve pas vjeljes. Ata vlerësojnë se deri 70% e përfitimeve lidhen me kultivimin rrjedhin ngainvestimi furrat e tharjes lokalizuar. Biobesgjithashtu beson se përfitimet sociale rrjedhin ngainvestimi shërbimin e kultivimit nivelin e komunitetitlokal kanë ndihmuar ndjeshëm përmirësimin emarrëdhënieve me fermerët. Për shembull, Tepelenë,investimi i Biobes fushën e kultivimit ka krijuar 19vende reja pune dhe vlerat e paguara për fermerët janërritur me 15 20%. Ky angazhim i përmirësuar mefermerët vlerësohet ketë kontribuar nyrë konsiderueshme sigurinë e ofertës Biobes dhe, përkëtë arsye, vëllimet e tyre përgjithshme.

Si pjesë e komponentit qendror kultivimit, zbatimi i teknologjive përmirësuara tharjes si nivel qendror ashtu edhe lokalsiguron përfitime konsiderueshme komerciale si përeksportuesin ashtu edhe për fermerin.

4.Sezonaliteti i zgjatur përmirësonkoherencën e ofertës dhe pozicionitme blerësit

Sezonaliteti i praktikave vjeljes gjëndje egër shpeshësh i kufizuar muajt e tharjes nga korriku ntor.Tradicionalisht kur vjelja gjendje egër ka ndodhur jashkësaj periudhe kohore sezonale, ësh vërejtur një ulje endjeshme e cilësisë bimëve për shkak kushteve papërshtatshme tharjes dhe magazinimit, g nga anatjetër ka dobësuar edhe konkurrencën e eksportuesit. Pasrqafimit qasjes kultivimit, dhe veçanti pasinvestimeve për impiantet e tharjes lokalizuar, eksportuesittani janë gjendje eksportojnë BMA gjatë gjithë vitit. Kysezonalitet i zgjatur i bashkohet nivelit lartë koherencës dhe rregullsisë furnizimit ka ndihmuar rritjen e ofertës Biobes për blerësit aktualë dhe rinj.

5.         Marrëdhëniet e reja me blerësit dheripozicionimi me blerësit ekzistues

Kapaciteti i përmirësuar për qenë gjendje për furnizuar nyrë vazhdueshme, për 12 muaj vitit meprodukte një sasie e cilësie mirë, e transformonpozicionin konkurrues eksportuesve brenda tregjevendërkombëtare. Kjo ësh e dukshme jo vetëm vëllimet mëdha shitjeve për klientët ekzistues, por edhe numrin e marrëdhënieve reja me blerësit mund sigurohen nga eksportuesit.

6.       Mundësitë për tu zgjeruar dhe përditësuar zinxhirin e vlerës

Ndërsa eksportuesit e rdorin kultivimin si një platformë përrritjen e biznesit tyre, kjo paraqet një rë mundësish edhepër përshkallëzuar, si dhe për investuar rditësimin eaktiviteteve tyre brenda zinxhirit vlerës.

Shembull për ilustruar rritjen e portofolitdhe ripozicionimin me blerësit

Në vitin 2018 Biobes kishte 15 marrëdhënie me blerësit Gjermani, Austri, Hungari, Greqi, Maqedoninë e Veriut,